“Sitemiz yavaş” cümlesi çoğu zaman bir his değil, ölçülebilir bir durumdur. Google’ın baktığı üç ölçüt ne anlama geliyor, hangisi satışı gerçekten etkiliyor?
Site hızı konusu genellikle iki uçta konuşulur: ya hiç önemsenmez ya da her sorunun sebebi sayılır. Gerçek ikisinin ortasındadır. Hız tek başına satış getirmez; ama yavaşlık, gelmiş müşteriyi kaybettirir. Bu yazıda Google’ın baktığı ölçütleri teknik terim yığınına boğmadan açıklıyoruz.
Google’ın baktığı üç ölçüt
Bunlara topluca Core Web Vitals deniyor. Üçü de kullanıcının gerçek deneyimini ölçer, sunucunun ne kadar güçlü olduğunu değil.
LCP — sayfanın “dolu” görünmesi
Ziyaretçi sayfayı açtığında en büyük görsel ya da başlık ne kadar sürede ekrana geliyor? İnsan gözü sayfanın “yüklendiğine” bu anda karar verir. İyi kabul edilen eşik 2,5 saniyenin altıdır.
En sık sebep: sayfanın en üstündeki dev görselin sıkıştırılmamış olması. 4 MB’lık bir kapak fotoğrafı, mobil bağlantıda tek başına bu süreyi ikiye katlayabilir.
INP — tıklamaya verilen cevap
Bir düğmeye bastığınızda sayfa ne kadar sürede tepki veriyor? Menü açılıyor mu, yoksa iki saniye hiçbir şey olmuyor mu? İyi kabul edilen eşik 200 milisaniyenin altıdır. Bu ölçüt, 2024’te eski FID ölçütünün yerini aldı.
En sık sebep: sayfaya eklenmiş çok sayıda takip kodu, sohbet aracı ve dış eklenti. Her biri tek başına küçüktür, toplamı tarayıcıyı meşgul eder.
CLS — sayfanın zıplaması
Okumaya başladığınız yazı, üstte geç yüklenen bir reklam yüzünden aşağı kayıyor mu? Tam tıklayacakken düğme yer değiştiriyor mu? Bu can sıkıcı davranışın ölçüsüdür; 0,1’in altı iyi kabul edilir.
En sık sebep: görsellere genişlik ve yükseklik verilmemesi. Tarayıcı görselin ne kadar yer kaplayacağını bilmediği için önce boşluk bırakmaz, görsel gelince her şeyi aşağı iter.
Hangisi satışı gerçekten etkiler?
Üçü de kullanıcı deneyimini etkiler ama etkileri eşit değildir. Pratikte en belirleyici olan LCP’dir: sayfa geç açılıyorsa ziyaretçi diğer iki ölçütü test edecek kadar kalmaz. Ardından INP gelir; özellikle sepet ve form adımlarında tepkisizlik doğrudan terk sebebidir. CLS ise satıştan çok güven duygusunu zedeler.
Buradan çıkan öncelik sırası nettir: önce açılış süresi, sonra etkileşim, en son kayma.
Ölçmeden düzeltmeye başlamayın
Hız çalışmasının en pahalı hatası, “yavaş” hissiyle rastgele iyileştirme yapmaktır. İki ayrı ölçüm türü vardır ve ikisini karıştırmamak gerekir:
- Laboratuvar ölçümü: PageSpeed Insights gibi araçların, standart bir cihaz ve bağlantı taklit ederek verdiği puan. Sorunun nerede olduğunu gösterir.
- Saha verisi: Gerçek ziyaretçilerin cihazlarından toplanan veri. Google sıralamada bunu dikkate alır. Search Console’un “Core Web Vitals” bölümünde görürsünüz.
Laboratuvar puanı 95 ama saha verisi kötü olabilir — ziyaretçileriniz eski telefonlarla ve zayıf bağlantıyla geliyorsa bu normaldir. Karar verirken saha verisine bakın.
Çoğu sitede işe yarayan ilk beş adım
- Görselleri modern biçime çevirin ve boyutlandırın. WebP’ye geçmek ve 3000 piksel genişliğindeki fotoğrafı ekranda göründüğü ölçüde sunmak, çoğu zaman tek başına en büyük kazancı verir.
- Görsellere genişlik ve yükseklik verin. CLS sorununun büyük bölümü bununla biter.
- Ekranda görünmeyen görselleri geç yükleyin. Ama sayfanın en üstündeki kapak görselini bunun dışında tutun; onu geciktirmek LCP’yi doğrudan kötüleştirir.
- Kullanmadığınız eklentileri kaldırın. Bir zamanlar denenip bırakılmış analiz araçları sayfada kalmaya devam eder.
- Yazı tiplerini yerelden sunun ve sayısını sınırlayın. Üç ayrı yazı tipi ailesi ve sekiz kalınlık, hem yavaşlatır hem tasarımı dağıtır.
Ne zaman “yeterince hızlı”dır?
Puanı 100 yapmak bir hedef değildir. Ölçütler yeşil bandın içindeyse ve ziyaretçi akışında takılma yoksa, oradan sonrası genellikle emeğe değmez. O emeği içeriğe ve dönüşüm akışına harcamak daha çok getirir.
Google site hızı testi nasıl yapılır?
Google’ın ücretsiz site hızı testi PageSpeed Insights’tır: pagespeed.web.dev adresine sayfanın adresini yazıp analiz edersiniz, sonuç mobil ve masaüstü için ayrı gelir. Raporun üst kısmı gerçek kullanıcı verisini, alt kısmı laboratuvar testini gösterir.
Testi doğru okumak için şu sırayı izleyin:
- Yalnız ana sayfayı değil, para kazandıran sayfayı ölçün. Ürün sayfası, hizmet sayfası ve reklamların gittiği açılış sayfası ayrı ayrı test edilmelidir.
- Önce mobil sekmesine bakın. Ziyaretçilerin çoğu telefondan geliyorsa karar o sonuca göre verilir.
- Üst bölümde saha verisi var mı kontrol edin. Yeterli ziyaretçisi olmayan sayfalarda bu bölüm boş kalır; o durumda Search Console’daki site geneli rapora bakılır.
- Alt bölümde “fırsatlar” ve “teşhis” başlıklarını okuyun. Burada büyük görseller, engelleyici betikler ve kullanılmayan kodlar tek tek listelenir.
- Testi birkaç kez tekrarlayın. Laboratuvar puanı her çalıştırmada biraz oynar; tek bir sonuca göre karar vermeyin.
Search Console’daki Core Web Vitals raporu ise sayfaları tek tek değil, benzer adres grupları hâlinde iyi, iyileştirilmesi gereken ve zayıf olarak sınıflar. Hangi şablonun sorunlu olduğunu görmek için en kullanışlı ekran budur.
Örneğin bir e-ticaret sitesinde tüm ürün sayfaları zayıf görünüp blog yazıları iyi görünüyorsa, sorun tek tek sayfalarda değil ürün şablonundadır. Şablonu düzeltmek, yüzlerce sayfayı aynı anda iyileştirir. Düzeltmeden sonra raporda doğrulama başlatabilirsiniz; Google sorunun giderildiğini saha verisi biriktikçe onaylar.
WordPress ve hazır altyapılı sitelerde web site hızlandırma
Hazır altyapılı sitelerde yavaşlığın kaynağı çoğu zaman sunucu değil, üst üste eklenmiş tema, sayfa oluşturucu ve eklentilerdir. Hızlandırma bu yüzden önce sadeleştirmekle başlar, sonra önbellek gibi araçlarla tamamlanır.
- Eklenti envanteri çıkarın. Her eklentinin ne işe yaradığını yazın; kullanılmayanları devre dışı bırakmak yerine kaldırın.
- Sayfa oluşturucuyu sorgulayın. Görsel sürükle-bırak araçları çok sayıda ek kod üretir. Yeni bir tasarım yapılacaksa daha hafif bir yapı tercih edilebilir.
- Önbellek kurun ama tek çözüm sanmayın. Önbellek sunucu cevabını hızlandırır; ağır görselleri ve dış betikleri düzeltmez.
- Güncel PHP sürümü ve uygun barındırma kullanın. Eski sürümler hem yavaştır hem güvenlik riski taşır.
- Dış servisleri gözden geçirin. Sohbet aracı, harita, video ve sosyal medya akışları sayfayı ziyaretçi etkileşime geçene kadar beklemeden yüklenmemelidir.
Her değişiklikten sonra aynı sayfaları yeniden test edin ve sonuçları not alın. Birden fazla iyileştirmeyi aynı anda yaparsanız, hangisinin işe yaradığını ya da hangisinin bir şeyi bozduğunu ayırt edemezsiniz. Özellikle önbellek ve kod küçültme ayarları; form, sepet ve ödeme adımlarını bozabildiği için bu sayfalar ayrıca elle denenmelidir.
Site hızı iyileştirmesinin maliyetini neler belirler?
Hız çalışmasının bütçesini sayfa sayısından çok, sorunun nereden kaynaklandığı belirler. Görsel ve eklenti kaynaklı sorunlar birkaç düzeltmeyle çözülürken, tema ya da altyapı kaynaklı sorunlar kısmi yeniden yapım gerektirebilir.
Teklif alırken şu etkenler konuşulur:
- Sitenin altyapısı ve temanın ne kadar özelleştirildiği
- Görsel sayısı ve bunların toplu olarak yeniden boyutlandırılıp boyutlandırılamayacağı
- Kaldırılamayan dış servisler (ödeme, randevu, sohbet araçları)
- Takip ve reklam kodlarının bir etiket yöneticisinde toplanıp toplanmadığı
- Çalışmanın canlı sitede mi, test ortamında mı yapılacağı
Bazı durumlarda eski bir temayı yamamak yerine sayfaları hafif bir yapıyla yeniden kurmak daha ekonomik olur. Bu karar için mevcut sitenin ölçümüyle başlıyoruz; ayrıntılar web tasarım hizmet sayfamızda.
Teklif değerlendirirken “puanı şu sayının üstüne çıkarırız” gibi tek bir sayıya bağlanmış vaatlere temkinli yaklaşın. Asıl hedef, satış getiren sayfalarda saha verisinin iyi banda girmesi ve bu iyileşmenin sonraki eklemelerle yeniden bozulmamasıdır. Bunun için çalışmanın sonunda hangi eklentinin, kodun ve görsel kuralının neden seçildiğini anlatan kısa bir not istemek, siteyi sonradan güncelleyen herkesin işini kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
PageSpeed puanım 60. Google beni cezalandırır mı?
Hayır, ceza diye bir şey yoktur. Hız, birçok sıralama sinyalinden biridir ve genellikle içerik uygunluğunun çok gerisinde kalır. Ancak iki site içerik olarak denkse, hızlı olanın öne geçmesi beklenir.
Sunucumu güçlendirsem hız sorunu çözülür mü?
Kısmen. Sunucu, sayfanın ilk cevabını hızlandırır; ama görsel boyutu, yazı tipleri ve dış kodlar tarayıcı tarafında yaşanan sorunlardır ve daha güçlü sunucu bunları düzeltmez.
Mobil ve masaüstü puanı neden bu kadar farklı?
Mobil ölçüm, bilerek daha zayıf bir cihaz ve bağlantı varsayar. Ziyaretçilerinizin çoğu telefondan geliyorsa dikkate alınması gereken puan mobil olandır.
Hız testi neden her seferinde farklı sonuç veriyor?
Laboratuvar testi her çalıştırmada sunucunun o anki cevabından, ağ koşullarından ve dış servislerin hızından etkilenir. Bu yüzden puan birkaç basamak oynayabilir. Karar verirken birkaç ölçümün ortalamasına ve özellikle saha verisine bakın.
Hız düzeltmesinden sonra Search Console ne zaman güncellenir?
Saha verisi, gerçek kullanıcılardan son 28 gün boyunca toplanan ölçümlere dayanır. Bu yüzden yaptığınız iyileştirme raporda hemen değil, birkaç hafta içinde kademeli olarak görünür. Search Console’daki doğrulama düğmesi de bu süre boyunca izleme yapar.
Önbellek eklentisi tek başına siteyi hızlandırır mı?
Kısmen hızlandırır. Önbellek sayfanın sunucudan daha hızlı gelmesini sağlar, ama büyük görseller, fazla yazı tipi ve dış betikler tarayıcı tarafında yavaşlatmaya devam eder. En iyi sonuç, önbelleği sadeleştirme ile birlikte kullanınca alınır.
